---
title: "Actualiteitsles: Katvangers en geldezels"
description: Gratis actualiteitsles over katvangers en geldezels voor het voortgezet onderwijs. Laat leerlingen criminele ronseling herkennen en ontdekken hoe ze hulp kunnen zoeken.
---

[Blog / NEO](https://uitgeverijneo.nl/blog)

# [Actualiteitsles: Katvangers en geldezels](https://uitgeverijneo.nl/blog/actualiteitsles-katvangers-en-geldezels)

 Geschreven door [Kayla Smeets](https://uitgeverijneo.nl/blog/author/kayla-smeets) | 30 september 2026, 08:10

*\*Deze les kan ook worden ingezet voor NEO/mbo.*

*Elke maand vind je bij Methode M een gratis actualiteitsles over een actueel onderwerp. Met herkenbare situaties en prikkelende vragen leg je de link tussen het nieuws en de belevingswereld van jouw leerlingen. Deze keer duiken we in criminele ronseling met de les Katvangers en geldezels.*

Even je bankrekening uitlenen of een pakketje wegbrengen. Het klinkt misschien als makkelijk geld verdienen. Maar wat zit er achter zo’n verzoek? En wat als een jongere eenmaal betrokken raakt en niet meer durft te stoppen?

In Katvangers en geldezels onderzoeken jouw leerlingen hoe criminelen jongeren proberen te ronselen. Ze leren signalen herkennen, denken na over de gevolgen en ontdekken hoe jongeren zich kunnen beschermen.

**Wat gaan jouw leerlingen doen?**

Met video’s, herkenbare situaties en vragen gaan leerlingen aan de slag. Ze:

- Ontdekken wat een katvanger, geldezel, uithaler, loopjongen en spotter doet
- Onderzoeken hoe jongeren online én via hun omgeving worden benaderd
- Herkennen mogelijke waarschuwingssignalen
- Denken na over persoonlijke en maatschappelijke gevolgen
- Verkennen hoe jongeren grenzen kunnen aangeven en hulp kunnen zoeken.

###### Herken jij de rode vlaggen?

Een klasgenoot die zich terugtrekt, vaak afwezig is of ineens dure spullen heeft. Leerlingen bespreken signalen die kunnen wijzen op criminele ronseling. Eén signaal vertelt natuurlijk niet het hele verhaal, maar kan wel aanleiding zijn om verder te kijken.

<https://www.methodem.nl/les/caffe785-7394-4240-8adb-dcf1ca89eacd>

###### **Maak een poster die aan het denken zet!**

In de extra opdracht bij de les maken leerlingen in groepjes een poster over rode vlaggen of weerbaarheid. Ze gebruiken herkenbare voorbeelden en laten zien waar jongeren hulp kunnen zoeken. Welke boodschap willen zij leeftijdsgenoten meegeven?

###### **Extra aanvulling: Rollenspel in de klas**

Een aantrekkelijk aanbod, een klein verzoek of toch een flinke rode vlag? Laat jouw leerlingen het onderzoeken met een rollenspel.

Verdeel de klas in groepjes van vier. Twee leerlingen spelen de ronselaars, de andere twee spelen jongeren die worden benaderd. Elk groepje kiest een rol uit de les: katvanger, geldezel, uithaler, loopjongen of spotter.

Zo werkt het:

1. Bedenk een situatie. Waar worden de jongeren aangesproken en voor welk klusje? Gebruik een fictief voorbeeld uit de les.
2. Speel het gesprek. De ronselaars doen een verzoek. De jongeren reageren: wat valt hun op, welke vragen stellen ze en hoe geven ze hun grenzen aan?
3. Bespreek wat er gebeurde. Welke rode vlaggen herkenden de leerlingen? Wat maakte reageren lastig? En bij wie zouden de jongeren hulp kunnen zoeken?
4. Wissel van rol. Kies een ander klusje en speel opnieuw. Wat neem je mee uit de eerste ronde?

Het doel is om signalen te herkennen en te oefenen met reageren en hulp zoeken. Houd de situaties fictief en spreek vooraf af: geen persoonlijke opmerkingen of dreigementen.

###### **Aan de slag in jouw klas?**

Wil je criminele ronseling bespreekbaar maken? Met de les Katvangers en geldezels laat je leerlingen onderzoeken hoe het werkt, welke gevolgen het kan hebben en waar jongeren hulp kunnen zoeken.

[Volledig bericht weergeven](https://uitgeverijneo.nl/blog/actualiteitsles-katvangers-en-geldezels)

```json
{
  "@context" : "http://schema.org",
  "@type" : "BlogPosting",
  "author" : {
    "@type" : "Person",
    "name" : "Kayla Smeets"
  },
  "dateModified" : "2026-09-30T08:28:53.305Z",
  "datePublished" : "2026-09-30T08:10:01Z",
  "headline" : "Actualiteitsles: Katvangers en geldezels",
  "image" : {
    "@type" : "ImageObject",
    "height" : 540,
    "url" : "https://uitgeverijneo.nl/hubfs/Blog_Katvangers%20en%20geldezels_MethodeM.png",
    "width" : 960
  },
  "mainEntityOfPage" : "https://uitgeverijneo.nl/blog/actualiteitsles-katvangers-en-geldezels",
  "publisher" : {
    "@type" : "Organization",
    "logo" : {
      "@type" : "ImageObject",
      "height" : 60,
      "url" : "/hs/hsstatic/content_shared_assets/static-1.4092/img/default-amp-logo.png",
      "width" : 60
    },
    "name" : "Blog"
  }
}
```